Avrupa Birliği, bilimsel araştırma ve teknolojik gelişme kapasitesini güçlendirmek, bu yolla ekonomik ve sosyal gelişme sağlamak üzere 1984 yılından bu yana beş yıllık Çerçeve Programları uygulamaktadır. Çerçeve Programları, üye ülkelerin katma değer vergisi yoluyla yaptıkları katkılar yanısıra, ortaklık anlaşması imzalamış ülkelerin GSYİH'ları oranında ödedikleri katılım paylarından oluşan bir kaynağı kullanmaktadır. Bu bütçenin yaklaşık %5-10 arasında bir bölümü Euratom Anlaşması gereğince termonükleer füzyon ve nükleer atık yönetimi gibi konularda yapılacak araştırmalara ayrılmakta, geri kalan büyük bölümü ise Topluluk Anlaşması uyarınca yürürlüğe konulan "Araştırma ve Teknoloji Geliştirme" (ATG: Research and Technology Development - RTD) etkinlikleri için kullanılmaktadır. Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu tarafından, katılım müzakerelerinin başlatılmasına karar verilmiş olan program Topluluk Anlaşması ile bağlantılı ATG programı olup, Euratom programına katılım bu aşamada gündeme gelmemiştir.

Avrupa Birliği, Çerçeve Programları için ayırdığı bütçeyi 1994-1998 yıllarında uygulanan Dördüncü Çerçeve Programı'ndan itibaren büyük ölçüde artırmış bulunmaktadır. Bu uygulama, Avrupa Birliği'nin dünyanın en güçlü ekonomisi olma hedefi doğrultusunda, bilimsel araştırma ve teknoloji geliştirmeye verdiği önemi yansıtmaktadır. 1998-2002 yılları arasında uygulanan yaklaşık 13 milyar € bütçeli Beşinci Çerçeve (ATG) Programı tamamlanmaktatır. Yaklaşık 16,3 milyar € bütçeli (Euratom programı ile birlikte 17,5 milyar €) Altıncı Çerçeve Programı Kasım 2002'de Brüksel'de yapılan büyük bir konferans ile yürürlüğe girmiş ve Aralık 2002'de ilk proje çağrıları yapılmıştır.

Avrupa Birliği'ni oluşturan "Maastricht"; Topluluğun Araştırma ve Teknolojik Geliştirme alanındaki bütün etkinliklerini Çerçeve Programları ile yürütmesini öngörmektedir. (Madde 130i)

ÇERÇEVE 1, 1984-1987 3,750 mEuro
ÇERÇEVE 2, 1987-1991 5,396 mEuro
ÇERÇEVE 3, 1990-1994 6,600 mEuro
ÇERÇEVE 4, 1994-1998 11,879 mEuro
ÇERÇEVE 5, 1998-2002 14,960 mEuro

Helsinki Zirvesi Başkanlık Bildirgesi, Madde 12
TÜRKİYE, başlamış olan adaylık statüsü sürecinde "Topluluk programlarına ve ajanslarına ve katılım süreci bağlamında aday devletler ile Birlik arasındaki toplantılara katılma imkanına da sahip olacaktır".

AB adayı ülkelerin AB Araştırma ve Teknolojik Geliştirme programlarına katılımları tam üyelik yolunda önemli bir adımdır.
(15 Şubat 1999, IP/99/109)

Avrupa Birliği Mart 2000'de yapılan Lizbon Zirvesi'nde, yakın gelecekteki bilimsel ve teknolojik AR-GE felsefesini "Avrupa Araştırma Alanı" (European Research Area: ERA) başlıklı bir proje kapsamında planlama kararı almıştır. Avrupa'yı 2010'da dünyanın en dinamik ve rekabet gücü en yüksek bilgi ekonomisi haline getirmeyi amaçlayan Avrupa Araştırma Alanı'nın ve bu projenin uygulama aracı olarak tasarlanmış olan Altıncı Çerçeve Programı'nın temel ilkeleri aşağıda özetlenmektedir:

• Özellikle ABD ve Japonya karşısında, Avrupa Birliği'nin rekabet gücünün artırılması.
  
• Avrupa Birliği ülkelerinde bilgi tabanlı ekonomi ve toplum düzeni (knowledge-based economy and society) geliştirilmesi ve bu yolla istihdam, sürdürülebilir ekonomik büyüme ve toplumsal bütünlük koşullarının iyileştirilmesi.

Bu temel hedeflere ulaşmak için benimsenen stratejiler::

• Avrupa Birliği ülkelerine ekonomik ve toplumsal yarar getiren (European added value) projelere öncelik verilmesi;
  
• Avrupa Birliği'nin hedeflerine uygun öncelikli araştırma alanlarının belirlenmesi ve çalışmaların bunlarda yoğunlaştırılması;
  
• Bütünleştirilmiş projelere ağırlık verilerek, AR-GE yönetiminin etkinleştirilmesi, kaynakların verimli kullanılması;
  
• İşbirliği geliştirilerek oluşturulacak mükemmeliyet ağları ile insangücü ve fiziksel altyapının verimli değerlendirilmesi;
  
• Öncelikli alanlarda yürütülecek bütünleştirilmiş projeler ve mükemmeliyet ağlarından ayrı olarak, araştırma altyapısının güçlendirilmesi, inovasyon sistemlerinin geliştirilmesi, bunların Avrupa çapında bütünleştirilmesi;
  
• Araştırıcı dolaşımının kolaylaştırılması, başka ülkelerde çalışan araştırıcıların geri dönmeye özendirilmesi;
  
• KOBİ'lerde araştırma ve yenilik faaliyetlerinin geliştirilmesi ve KOBİ'lerin güçlendirilmesi için özel önlemler alınması, KOBİ kaynaklı projelerin öncelikli alanlar dışında da desteklenmesi;
  
• Ortaklık anlaşması ile programa dahil olan aday ülkelerin de yönetimde söz sahibi duruma getirilmesi.
  
  Yukarıda sıralanan stratejiler doğrultusunda tasarlanan Altıncı Çerçeve (ATG) Programı'nın 16,3 milyar € tutarındaki bütçesi, Avrupa Birliği'nin 2001 yılı toplam bütçesinin %3,9'unu oluşturmaktadır. Avrupa Birliği olarak bu alanda ABD ve Japonya'nın önüne geçilmekle birlikte, Çerçeve Programları Avrupa Birliği üyesi ülkelerin ulusal sivil AR-GE bütçeleri toplamının %6'sı civarındadır ve Avrupa Birliği ülkeleri, ortalama %1,8 AR-GE payı ile rakiplerinin hala gerisinde bulunmaktadır.

Altıncı Çerçeve Programı'nın bütçesinin 10.750 milyon € bölümü, aşağıdaki yedi tematik öncelikli alanda yürütülecek araştırma ve teknoloji geliştirme faaliyetlerine ayrılmıştır:

• Genbilim ve Sağlık Biyoteknolojisi 2.150 milyon €
• Bilgi Toplumu Teknolojileri 3.600 milyon €
• Nanoteknolojiler, Akıllı Malzemeler, Yeni Üretim Sür. 1.300 milyon €
• Havacılık ve Uzay 1.000 milyon €
• Gıda Güvenliği ve Sağlık Riskleri 625 milyon €
• Sürdürülebilir Kalkınma 1.850 milyon €
• Avrupa Açık Bilgi toplumunda Yurttaşlık ve Yönetişim 225 milyon €

Altıncı Çerçeve Programı kapsamında geliştirilecek olan araştırma çalışmaları ve alanlarının; konu, kapsam ve yöntemlerine göre sınıflandırılmış şeklidir.

TÜRKİYE, Altıncı Çerçeve Programı'na mevcut beş ana başlıktan Nükleer Enerji hariç dört program üzerinden katılmaktadır.

Aşağıda TÜRKİYE'nin katıldığı Etkinlik Alanları ile iligli kısa tanımlar bulacaksınız. Bu tanımlar ilgili CORDIS FP6 Web Sayfasından alınmıştır. Bu Etkinlik Alanları FP6 ile ilgili hangi alanda çalışma yapmak istediğinizi ve nasıl bir çalışma yapabileceğinizi belirleyebileceğiniz kısımlardır.

• Tematik Alanlar
  • Yaşam Bilimleri, Gen Bilimi ve Sağlık Biyoteknolojisi [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Bilgi Toplumu Teknolojileri [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Nano-teknolojiler, Akıllı Malzemeler ve Yeni Üretim Süreçleri [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Havacılık ve Uzay [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Gıda Güvenliği ve Sağlık Riskleri [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Sürdürülebilir Kalkınma [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Avrupa Açık Bilgi Toplumuna Yurttaşlık ve Yönetişim [fp6.org.tr] [CORDIS]
• ERA'nın Güçlendirilmesi
  • Araştırma Koordinasyonu İçin Destek [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Araştırma ve Yenilik Politikalarının Uyum İçinde Geliştirilmesi [fp6.org.tr] [CORDIS]
• ERA'nın Yapılandırılması
  • Araştırma ve Yenilik [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • İnsan Kaynakları [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Araştırma Altyapısı [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Bilim ve Toplum [fp6.org.tr] [CORDIS]
• Kesişimli Araştırma Etkinlikleri
  • Politikalara Bilimsel Destek [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Yeni ve Gelişmekte olan Bilim ve Teknoloji (NEST) [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • KOBİ Etkinlikleri (SME) [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Uluslararası İşbirliği Etkinlikleri (INCO) [fp6.org.tr] [CORDIS]
  • Ortak Araştırma Merkezleri Etkinlikleri [fp6.org.tr] [CORDIS]